meroguru

माघे सङ्क्रान्ति पर्वको महत्व

माघे सङ्क्रान्ति (मकर सङ्क्रान्ति) नेपाली संस्कृतिको एउटा महत्त्वपूर्ण र मौलिक पर्व हो । सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने दिनलाई 'मकर सङ्क्रान्ति' भनिन्छ। नेपाली जनजीवनमा यसलाई जाडो सकिने र न्यानो दिनको सुरुवात हुने पर्वका रूपमा लिइन्छ। नेपाली पात्रोअनुसार माघ महिनाको पहिलो दिन मनाइने यस पर्वलाई धार्मिक, सांस्कृतिक र स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले विशेष मानिन्छ ।श्रीमद्भगवद्गीतामा भगवान् श्रीकृष्णले उत्तरायणको महत्त्वलाई स्पष्ट पार्दै यस कालमा शरीर त्याग्ने योगीहरूको गतिको बारेमा भन्नुभएको छ:विशेषगरी सूर्य उत्तरायण हुने प्रक्रिया सुरु हुने भएकाले यस दिनदेखि दिन लामा हुने र रात छोटा हुँदै जान्छन्।

Narayan • 17, Feb 2026

वसन्त पञ्चमी एवम सरस्वती पूजा: शास्त्रीय एवं आध्यात्मिक महत्त्व

सनातन संस्कृतिमा विद्या, कला, बुद्धि र वाणीकी अधिष्ठात्री देवी महासरस्वतीको प्राकट्य दिवसको रूपमा मनाइने एक अत्यन्त शुभ र शास्त्रीय पर्व हो। माघ शुक्ल पञ्चमीका दिन मनाइने यस पर्वले प्रकृतिको पुनर्जन्म (वसन्त ऋतुको आगमन) र मानवीय चेतनाको विकास दुवैलाई समेटेको छ ।

Narayan • 17, Feb 2026

श्री स्वस्थानी भगवती: आध्यात्मिक र सामाजिक महत्त्व

शाब्दिक अर्थमा 'स्वस्थानी' भन्नाले स्व (आफ्नो) + स्थान (अस्तित्व) अर्थात् 'आफ्नो स्थानमा रहनु' भन्ने बुझिन्छ। आध्यात्मिक दृष्टिले हेर्दा, जो स्वयं आफ्मो मूल स्वरूपमा रहनुहुन्छ, वहाँ नै स्वस्थानी हुनुहुन्छ ।

Narayan • 17, Feb 2026

शिवरात्रि पर्वको महिमा र आध्यात्मिक महत्त्व

'शिव' को अर्थ कल्याण हो र 'रात्रि' को अर्थ रात। त्यसैले, जसले सबैको कल्याण गर्छ र जसको शरणमा जाँदा अज्ञानतारूपी अन्धकार नष्ट हुन्छ, उही शिव हुन्। केही मान्यता अनुसार, यसै दिन भगवान् शिव र माता पार्वतीको विवाह भएको थियो। अर्को प्रसङ्गअनुसार, सृष्टिको प्रारम्भमा यसै दिन भगवान् शिव 'ज्योतिर्लिङ्ग' का रूपमा प्रकट हुनुभएको थियो।

Narayan • 17, Feb 2026

हरिबोधिनी एकादशीको महत्त्व

कार्तिक महिनाको शुक्लपक्षको प्रबोधिनी (हरिबोधिनी) एकादशीका दिन भगवान् विष्णु योगनिद्राबाट जाग्रत बन्नुहुन्छ, त्यसैले यस दिनलाई देवोत्थान एकादशी पनि भनिन्छ ।

Narayan • 17, Feb 2026

यमपञ्चक: परिचय एवम शास्त्रीय महत्व

यमपञ्चक पाँच दिनको पर्व हो । यो पर्व धर्म, पितृश्रद्धा, प्रेम र प्रकाशको संगम हो। यसमा काग, कुकुर, गाई जस्ता जनावरप्रति कृतज्ञता,लक्ष्मीप्रति श्रद्धा,भाइबहिनीबीचको प्रेम र पितृप्रति सम्मानको सन्देश निहित छ।

Narayan • 17, Feb 2026

काग तिहार : संदेशवाहक पक्षीको पूजन पर्व

शास्त्रानुसार, काग यमराजका दूत हुन्। गरुड पुराण तथा स्कन्द पुराण अनुसार मृतात्माका सन्देशहरू कागमार्फत् यमलोकमा पुग्ने विश्वास गरिएको छ। “काको हि यमदूतोस्ति पित्रोश्च प्रियदर्शनः।” अर्थात् — काग यमदूत हो र पितृहरूलाई प्रिय लाग्ने पक्षी हो।

Narayan • 17, Feb 2026

धन्वन्तरी त्रयोदशी पर्वको शास्त्रीय महत्त्व :

भगवान् धन्वन्तरी विश्वका स्रष्टा, रोगनाशक र अमृतका आश्रय हुनुहुन्छ । उहाँको स्मरण मात्रले पनि रोग–बन्धनबाट मुक्ति मिल्छ। यसै कारण त्रयोदशी तिथि भगवान् धन्वन्तरीको प्राकट्यतिथि भएकोले यस दिनलाई धन्वन्तरी–जयन्ती भनिन्छ।

Narayan • 17, Feb 2026

घटस्थापना वा जमरा राख्ने शास्त्रीयविधि र यसको धार्मिक महत्त्व

लिपपोत गरी चोख्याइएको शुद्ध स्थान वा मन्दिरमा घटस्थापना गर्नुपर्छ । प्रारम्भमा दीप–कलश–गणेश पूजन गरी माटो वा बालुवामाथि भगवती दुर्गाको आवाहन गर्न जौ, गहुँ आदि छरेर त्यसको बीच भागमा भगवती दुर्गाको घडा (कलश) स्थापना गरिन्छ ।

Narayan • 17, Feb 2026

MeroGuru Blogs

माघे सङ्क्रान्ति पर्वको महत्व

वसन्त पञ्चमी एवम सरस्वती पूजा: ​शास्त्रीय एवं आध्यात्मिक महत्त्व

श्री स्वस्थानी भगवती: आध्यात्मिक र सामाजिक महत्त्व

शिवरात्रि पर्वको महिमा र आध्यात्मिक महत्त्व

हरिबोधिनी एकादशीको महत्त्व

यमपञ्चक: परिचय एवम शास्त्रीय महत्व

काग तिहार : संदेशवाहक पक्षीको पूजन पर्व

धन्वन्तरी त्रयोदशी पर्वको शास्त्रीय महत्त्व :

घटस्थापना वा जमरा राख्ने शास्त्रीयविधि र यसको धार्मिक महत्त्व

वसन्त पञ्चमी एवम सरस्वती पूजा: शास्त्रीय एवं आध्यात्मिक महत्त्व